Η ψυχοθεραπεία σε μικρή κοινωνία
Όταν άνοιξα πριν από 15 χρόνια το γραφείο μου ως ψυχολόγος στην Κόρινθο, μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις ήταν να κερδίσω την εμπιστοσύνη της τοπικής κοινωνίας, ενώ ταυτόχρονα έπρεπε να διατηρήσω ισορροπία στην προσωπική μου ζωή. Σε μια μικρή πόλη όπως η Κόρινθος, οι περισσότεροι γνωριζόμαστε μεταξύ μας – είτε κοινωνικά, είτε φιλικά, είτε απλώς εξ όψεως.
Σαφή όρια και ουδετερότητα
Σε όλες τις εκπαιδεύσεις που έκανα, μας έλεγαν ότι ο θεραπευόμενος ωφελείται όταν η σχέση με τον θεραπευτή βασίζεται σε ουδετερότητα και σαφή όρια. Η προϋπάρχουσα γνωριμία μπορεί να περιορίσει την ελευθερία έκφρασης και να επηρεάσει την αντικειμενικότητα της θεραπείας. Γι’ αυτό οι δεοντολογικοί κανόνες συνιστούν προσοχή στις προσωπικές σχέσεις, ώστε να διασφαλίζεται η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα της θεραπευτικής διαδικασίας (APA, 2017· Barnett, 2014).
Οι προκλήσεις της καθημερινότητας
Κακά τα ψέματα, σε μια κοινωνία με τους κατοίκους της πόλης μου αυτό δε γινόταν. Φυσικά και πολύς κόσμος δε με γνώριζε αλλά αργά ή γρήγορα θα μπορούσε να μάθει για την οικογενειακή μου κατάσταση και άλλες πληροφορίες όπως ότι είμαι ψυχολόγος στην Κόρινθο. Το πιο απλό από όλα να με συναντήσει σε κάποια έξοδο του. Ή ακόμα πιο απαιτητικό να είμαστε καλεσμένοι τυχαία στην ίδια κοινωνική συνεύρεση.
Στα πρώτα χρόνια της κλινικής μου εξάσκησης, ήταν αρκετά δύσκολο να βρω και να κτίσω τις ισορροπίες. Ποια άτομα μπορώ να δεχτώ θεραπευτικά, ποια γνωρίζω παραπάνω από το ανεκτό όριο;
Τι λέει η βιβλιογραφία
Στη βιβλιογραφία τονίζεται ότι οι διπλές σχέσεις ανάμεσα σε ψυχολόγο και θεραπευόμενο, ιδιαίτερα σε μικρές κοινωνίες, είναι δύσκολο να αποφευχθούν. Οι Schank και Skovholt (2006) εξηγούν ότι σε χωριά ή μικρές πόλεις ο ψυχολόγος συχνά θα έχει και άλλους ρόλους, όπως γείτονας ή μέλος τοπικής ομάδας, κάτι που μπορεί να δημιουργήσει ηθικά διλήμματα αλλά και να ενισχύσει την εμπιστοσύνη. Ο Zur (2017, 2020) τονίζει ότι τέτοιες σχέσεις δεν είναι πάντα αρνητικές· χρειάζονται όμως προσεκτική αξιολόγηση ώστε να μη βλάψουν τον θεραπευόμενο. Και οι δύο προσεγγίσεις συμφωνούν ότι το σημαντικό δεν είναι να αποφεύγονται με κάθε τρόπο οι διπλές σχέσεις, αλλά να διαχειρίζονται με υπευθυνότητα, σαφή όρια και διαφάνεια, ώστε να προστατεύεται η θεραπευτική διαδικασία.
Συμπέρασμα
Το σημαντικό δεν είναι η πλήρης αποφυγή διπλών σχέσεων, αλλά η υπεύθυνη διαχείριση. Οι διπλές σχέσεις πρέπει να αντιμετωπίζονται με σαφή όρια, διαφάνεια και προσοχή, ώστε να διατηρείται η ποιότητα, η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα της θεραπευτικής διαδικασίας. Η εμπειρία μου δείχνει ότι, με προσεκτική διαχείριση, είναι δυνατό να οικοδομηθεί εμπιστοσύνη ακόμη και σε μικρές κοινωνίες, χωρίς να παραβιάζονται τα όρια ή η επαγγελματική δεοντολογία, ενώ παράλληλα μπορεί να αξιοποιηθεί η γνώση του πλαισίου του θεραπευόμενου για πιο ουσιαστική υποστήριξη.
