Η δύναμη της συμπόνιας

Έχοντας την χαρά και την τιμή να επισκεφτώ τον ιδρυτή της θεραπείας συμπόνιας θα ήθελα να αναφερθώ σε αυτό το πολύτιμο εργαλείο θεραπείας.

Η συμπόνια δεν είναι μόνο ένα συναίσθημα, αλλά μια στάση ζωής που μας βοηθά να αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες με κατανόηση και φροντίδα. Ο ψυχολόγος Paul Gilbert, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Derby και ιδρυτής της Θεραπείας Εστιασμένης στη Συμπόνια (Compassion-Focused Therapy – CFT), αφιέρωσε την καριέρα του στη μελέτη της συμπόνιας και στο πώς αυτή μπορεί να βελτιώσει την ψυχική μας υγεία.

Τι είναι η συμπόνια;

Σύμφωνα με τον Gilbert, η συμπόνια είναι η ικανότητά μας να αναγνωρίζουμε τον πόνο, είτε στον εαυτό μας είτε στους άλλους, και να θέλουμε να βοηθήσουμε ώστε να μειωθεί. Δεν πρόκειται απλώς για «καλοσύνη», αλλά για μια ενεργητική δύναμη που μπορεί να μας κινητοποιήσει να αλλάξουμε.

Τα τρία «συστήματα» των συναισθημάτων

Ο Gilbert εξηγεί ότι το μυαλό μας λειτουργεί με τρία βασικά συστήματα:

Το σύστημα απειλής – μας κρατά σε εγρήγορση όταν υπάρχει κίνδυνος, αλλά συχνά οδηγεί σε άγχος και έντονη αυτοκριτική.
Το σύστημα επιβράβευσης-κινητοποίησης – μας κινητοποιεί να κυνηγάμε στόχους και επιτυχίες.
Το καταπραϋντικό σύστημα – μας βοηθά να χαλαρώνουμε, να νιώθουμε ασφαλείς και να συνδεόμαστε με τους άλλους.

Η συμπόνια ενεργοποιεί το τρίτο σύστημα, δημιουργώντας μια αίσθηση ασφάλειας και εσωτερικής ισορροπίας.

Οι τρεις «κατευθύνσεις» της συμπόνιας

Προς τον εαυτό μας: να φερόμαστε με κατανόηση αντί με σκληρή κριτική.
Προς τους άλλους: να δείχνουμε φροντίδα και αλληλεγγύη.
Από τους άλλους προς εμάς: να μπορούμε να δεχτούμε βοήθεια και υποστήριξη.

Και οι τρεις είναι απαραίτητες για την ψυχική μας ανθεκτικότητα και την ψυχική μας υγεία.

Η Θεραπεία Εστιασμένη στη Συμπόνια (CFT)

Η CFT δημιουργήθηκε ειδικά για ανθρώπους που ταλαιπωρούνται από υπερβολική αυτοκριτική και ντροπή. Μέσα από ασκήσεις, όπως η αναπνοή χαλάρωσης, η νοερή απεικόνιση ενός συμπονετικού εαυτού ή ακόμη και η χρήση της ενσυνειδητότητας (mindfulness), οι άνθρωποι μαθαίνουν να αντικαθιστούν τη σκληρή εσωτερική τους φωνή με μια πιο ζεστή και υποστηρικτική.

Μελέτες έχουν δείξει ότι η CFT:

μειώνει σημαντικά την αυτοκριτική,
ενισχύει την ικανότητα του ατόμου να δείχνει κατανόηση στον εαυτό του,
βοηθά στη μείωση άγχους και κατάθλιψης.

Γιατί έχει σημασία σήμερα;

Σε μια εποχή που κυριαρχεί η πίεση, ο ανταγωνισμός και η συνεχής αυτοκριτική, η ανάπτυξη της συμπόνιας είναι ένα αντίβαρο που μας υπενθυμίζει πως: